INFLUÉNSIA
RENDIMENTU INAN-AMAN BA INTERESE ESTUDU ALUNU110ANUCT IHA ENSINO SECUNDÁRIO PÚBLICO
NO. 03 COMPANHA CAVALARIA
NÚMERU CINCO DE BOBONARO
TINAN HANORIN 2015
MONOGRÁFIA
Apresenta ba
Departamento Ensino de Química, Faculdade Educação, Arte no Humanidade, Universidade Nacional
Timor Lorosa’e Nu’udar Rekízitu Ida
Atu Hetan Grau Akadémiku Licensiatura Iha
Área Edukasaun Kímika

Husi :
Filipe de Jesus
NRE: 09.c.04.046
DEPARTAMENTO DO ENSINO DE QUÍMICA
FACULDADE DE EDUCAÇÃO, ARTES E HUMANIDADES
UNIVERSIDADE NACIONAL TIMOR LOROSA’E
DILI
KAPÍTULU
I
INTRODUSAUN
1.1. Antesedente
Edukasaun
hanesan esforsu ida atu dezenvolve poténsia rekursu umanu liu husi atividade
hanorin no aprende. Edukasaun iha papél ne’ebé importante tanba atu hasa’e
kualidade rekursu. Atu prodús ema ne’ebé kualidade presiza mós edukasaun ne’ebé
kualidade tanba edukasaun ne’ebé kualidade nu’udar fatór prinsipál hodi forma
personalidade umanu ne’ebé kualidade, (Djmarah 2010:380).
Atu
hasa’e kualidade edukasaun no halo alunu sira sai ema ne’ebé iha koñesimentu
sientífiku, kreativu, independente, inovativu no sai sidadaun ne’ebé
responsabilidade iha futuru, mak governu Timor-Leste esforsu an maka’as hodi
apoiu edukasaun liu husi hadi’a fasilidade no halo relasaun serbisu hamutuk ho
nasaun sira seluk atu nune’e edukasaun Timor-Leste sai di’ak liu no kompetitivu
iha tempu oin mai.
Baze
fundamentál hodi hasa’e kualidade edukasaun maka governu Timor-Leste hatuur ona
iha Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timor Leste artigu 59 alínea 1-4 katak;
“1Estadu rekoñese no garante sidadaun hotu nia direitu ba edukasaun
no kultura, nune’e mós harii sistema ensinu báziku universál, obrigatóriu no
bainhira bele, saugati, tuir lei haruka.2Ema hotu iha direitu
hanesan, ba oportunidade atu eskola no ba formasaun serbisu/profisaun nian.3Estadu
rekoñese no fiskaliza eskola partikulár no kooperativu sira.4Estadu
tenke garante ba sidadaun hotu-hotu, tuir sira-nia kapasidade, atu bele hetan
eskola boot kona-ba investigasaun sientífika no hamoris/haburas arte. Iha sorin
seluk artigu 60 konstituisaun RDTL ko’alia kona-ba propriedade intelektuál
ne’ebé afirma katak “Estadu garante no fó protesaun ba hamoris, produsaun no
hala’o fila liman ho obra literária, sientífiku no artístiku ninian, no mós fó
protesaun ba direitu autór sira-nian.”
Importánsia edukasaun
mós hato’ohusi eis-prezidente Repúblika Ramos Horta (2010) iha ninia palestra
iha momentu fó tomada de pose ba Reitór UNTL iha Dili katak: “Atu moris iha era
globalizasaun ne’e, hanesan nasaun ne’ebé ki’ik ita tenke esforsu maka’as atu
investe orsamentu ne’ebé barak ba
área edukasaun, atu nune’e
bele prodús ou hamosu ema ne’ebé
kualidade, (http://tomorexpose.com).
Ida
ne’e hatudu katak governu Timor Leste iha responsabilidade tomak atu serbisu
maka’as hodi hasa’e kualidade rekursu umanu iha nasaun ne’e.Atu prodús ema
ne’ebé kualidade la’ós buat fasil maibé presiza kometimentu no serbisu hamutuk
ne’ebé di’ak entre kada instituisaun relevante, hahú husi kapitál to’o
munisipiu no mós iha instituisaun edukasaun lokál hanesan parte ne’ebé iha
relasaun direta ho komunidade.
Atu
hasa’e kualidade edukasaun,liuliu kualidade alunu maka presiza iha interese
ne’ebé maka’as husi alunu ne’e rasik, no parte seluk hanesan governu fó suporta
no inan-aman mós sei esforsu atu prepara finansiamentu hodi bele fasilita.Maibé
kuandu alunu ne’e rasik laiha interese atu kontinua estudu, liuliu laiha
interese atu aprende, maka hirak ne’e rasik sei fó influénsia ba prestasaun
estudu alunu.
Tuir
Kamus BesarIndonesia (2002:744)
interese signifika iha fuan ne’ebé aas ba buat ruma. Nune’e mós husi disionáriu
INL (Institutu Nasionál de Linguístika) katak buat ne’ebé dada ita nia atensaun
tanba furak ka serve. Interese hanesan karákter ne’ebé relativu iha ema ruma
nia an. Interese ninia influénsia boot liu ba atividade ema nian, tanba ho
interese nia sei halo buat ruma ne’ebé nia hakarak, nune’e mós se laiha
interese ema sei la haló buat ruma. Interese mak motivasaun internal ida
nu’udár forsa aprendizajen ba ema ida-idak atu halo ninia atividade ne’ebé
nakonu ho forsa no permanente, iha ne’ebé atividade ne’e hanesan prosesu
esperiénsia estudu ne’ebé halo ho nakonu konsiénsia no hamosu sentimentu ksolok,
hakarak, no furak, (http://mathedu-unila.blogspot.com).
Rendimentu
hanesan rendimentu ne’ebé hetan husi ema ida-idak nia serbisu maka’as tantu ho
orsamentu bele mós sasán sira seluk. Tuir T. Gilarso (1992: 63) katak
rendimentu inan-aman maka buat hotu ne’ebé hetan nu’udár osan kole (rekompensa
ou remunerasaun) ema ida nia kontribuisaun ba iha prosesu produsaun. Alende
ne’e, Slameto (2010: 63) argumenta katak kondisaun ekonomia familiar iha
relasaun maka’as ho estudu labarik. Labarik ne’ebé aprende hela, alende tenke
atende sira nia nesesidade bázika, hanesan han hemu, roupa, protesaun saúde,
nune’e mós fasilidade estudu hanesan fatin estuda, meza, kadeira, naroman,
materiál hakerek nian, kadernu no seluk-seluk tan.
Fasilidade
estudu ne’e bele responde karik inan-aman iha orsamentu nato’on.Karik labarik
moris iha família ne’ebé kiak, nesesidade prinsipál menus tanba ne’e, bele fó
impaktu ba labarik nia estudu. Konsekuénsia seluk labarik sira triste no hadook
an husi nia belun, buat hirak ne’e bele halo labarik sira la gosta atu estuda.
Haree
husi nivel rendimentu inan-aman ema ne’ebé família ho rendimentu aas sei bele
kompleta nesesidade oan sira nia iha parte saida de’it, maibé ba família ida
ne’ebé nivel rendimentu menus difisil tebes atu bele hasa’e oan sira nia
interese estuda ba kualkér atividade edukasional ne’ebé oan sira interese ba. .
Relasiona
ho hanoin iha leten, iha Ensino Secundário Público No.03. Companha Cavalaria
Númeru Cinco de Bobonaro maioria inan-aman serbisu nu’udár to’os na’in. Tanba
ne’e, rendimentu ne’ebé hetan menus fó impaktu ba interese estudu alunu atu
partisipa atividade edukasional, menus atu asesu fasilidade, no buat sira seluk ne’ebé iha
relasaun forte ho finanseiru.
Rendimentu
inan-aman ne’e nia influénsia boot tebes ba iha interese estudu alunu ninian,
tanba husi rendimentu inan-aman ne’ebé hetan kada fulan, maka bele suporta, fó ksolok,
bele halo kompleta nesesidade ka buat hotu ne’ebé alunu ne’e presiza.Tanba
ne’e, karik mak rendimentu inan-aman menus, ne’e fó impaktu ba interese estudu
alunu ninian tanba labele responde hotu ba nesesidade ekonomia no buat sira
seluk ne’ebé relevante.Estudante ne’ebé inan-aman nia rendimentu di’ak sei
hetan interese estudu maka’as, tantu interese estudu iha nivel edukasaun formál
ka informal tanba ninia inan-aman bele kompleta ka fasilita saida de’it maka
nia oan sira hakarak.
Kestaun
ne’e hato’o husi alunu ho naran Rosari ne’ebé reprezenta nia belun sira dehan
katak “Ami iha hanoin atu estuda no tuir atividade edukasional sira, maibé osan
ne’ebé ami nia inan-aman sira hetan kada fulan la to’o atu finansia buat ne’ebé
ami presiza.
Sorin
seluk hato’o husi alunu ho naran Saturnino katak “Ami iha difikuldade uitoan ho
matéria sira ne’ebé uza lian portages, tanba ne’e ami hakarak loos atu hola
livru sira ne’ebé bele tulun/ajuda ami iha estudu. Maibé ho osan kada fulan
ne’ebé maka inan-aman fó nia kuantidadeU$ 5.00 dollar kada fulan no kolega
balun inan-aman hela dook no agrikultura ne’ebé difisil atu hetan osan dala
ruma fó de’it U$ 2.00 ka 3.00 dollar
kada fulan, maka buat hirak ne’e hotu labele responde buat ne’ebé ami hakarak”
Aleinde ne’e, tuir informasaun husi mestre sira katak sistema
finansiamentu husi inan-aman ho rendimentu inan-aman iha eskola refere difisil
tebes tanba iha razaun oin-oin hanesan inan-aman maioria mak nu’udar
agrikultór, no hela ho distánsia ne’ebé dook. Ho nune’e mestre haruka alunu
sira atu halo traballu sira, maibé nafatin difisil ho razaun katak laiha
finanseiru ne’ebé responde lailais sira nia nesesidade.
Ne’e hatudu katak ho kuantidade orsamentu ne’ebé temi iha
leten la to’o liu atu apoiu no mós fasilita oan sira nia nesesidade. Nune’e,
atu responde interese alunu sira nian inan-aman tenke esforsu an maka’as atu
hasa’e kuantidade orsamentu ne’ebé presiza, ou ho maneira seluk inan-aman tenke
responde saida maka alunu ne’e hakarak hanesan hola livru ne’ebé ho versaun uza
lian portages no mós livru sira seluk ne’ebé bele apoiu alunu estuda ho di’ak,
tantu iha parte kurríkulu ou estrakurikulár. Tanba ne’e, rendimentu inan-aman
fó influénsia duni ba interese estudu alunu tanba alunu nia hakarak ne’e
depende mós ba rendimentu inan-aman.Tanba ne’e rendimentu inan-aman ninia bele
halo kompleta buat hotu ne’ebé alunu presiza.
Bazeia ba observasaun no entrevista iha leten maka
peskizadór hanoin atu halo peskiza ida kona-ba Influénsia Rendimentu Inan-Aman Ba Iha Interese
Estudu Alunu110 Anu CT Iha Ensino Secundário Público No. 03
Companha Cavalaria Númeru Cinco de Bobonaro Tinan Hanorin 2015.
1.2. Formulasaun
Problema
Bazeia ba deskrisaun iha
antesedente, problema iha peskiza ne’e maka iha
duni ka laeinfluénsia ne’ebé pozitivu
no signifikante entre rendimentu inan-aman ba interese estudu alunu 110Anu
CT iha Ensino Secundário Público No. 03 Companha Cavalaria Número Cinco de
Bobonaro tinan hanorin 2015?
1.3. Objetivu Peskiza
Objetivu ne’ebé atu atinje iha
peskiza ne’e mak atu hatene no analiza influénsia rendimentu inan-aman ba
interese estudu alunu 110 Anu CT iha Ensino Secundário
Público No. 03 Companha Cavalaria Número Cinco de Bobonaro tinan hanorin 2015.
1.4. Benefísiu Peskiza
Benefísiu husi hakerek ida ne’e mak:
a.
Ba Ensino Secundário Público No. 03
Companha Cavalaria Número Cinco de Bobonaro,
rezultadu peskiza ne’e bele uza hanesan Referénsia ida hodi haree no hadi’ak
edukasaun iha futuru.
b.
Ba
hakerek na’in rasik, peskiza ne’e hanesan esforsu ida atu bele hariku no haluan
koñesimentu kona-ba influénsia rendimentu inan-aman ba iha interese estudu alunu.
c.
Ba
governu atu nune’e bele halo no harii kondisaun ne’ebé di’ak atu nune’e bele
motiva alunu sira iha interese hodi estuda ho di’ak.
d.
Sientífikamente
uza hanesan matéria kontinuasaun peskiza tuir mai, ne’ebé iha relasaun ho
tópiku ne’e.
1.5. Limitasaun
Problema
Relasiona ho limitasaun tempu, referénsia
no orsamentu ne’ebé iha maka problema ne’e haree liu ba influénsia rendimentu
inan-aman ba iha interese estudu alunu 110 Anu CT iha Ensino
Secundário Público No. 03 Companha Cavalaria Número Cinco de Bobonaro Munisípiu
Bobonaro tinan hanorin 2015.
KAPÍTULU
II
REVIZAUN
LITERATURA
2.1
Rendimentu Inan Aman
2.1.1 Definisaun Rendimentu
Tuir Budiono (1992:180) katak rendimentu mak rezultadu
fa’an fatór produsaun sira ne’ebé ba iha setór produsaun.Nune’e tuir Winardi
(1992: 171) katak rendimentu mak rezultadu hanesan osan ou materiál seluk
ne’ebé sira bele atinje husi utilizasaun fatór produsaun. Nune’e mós, Eldon S.
Hendriksen iha Marianus Sinaga (1993:164) fó definisaun rendimentu mak forsa
espresaun husi produsaun hotu ou atendementu ne’ebé transfere husi kompañia ba
iha serve na’in sira durante periodu nia laran.
Bazeia ba definisaun rua iha leten, bele halo konkluzaun
katak rendimentu hanesan valór husi rezultadu serbisu ne’ebé prodús husi
entidade negósiu iha periodu ruma nia laran.
Tuir definisaun ne’e, maka rendimentu bele sukat bazeia ba totál
materiál no atendementu ne’ebé fó ba sosa na’in.Definisaun seluk kona-ba
rendimentu hato’o husi C. Rolin Niswonger no Carl S.Waren iha Hyginus
Ruswianarto (1993:57) hanesan rendimentu mak aumenta rendimentu husi
proprietáriu kapitál husi sasán ne’ebé nia fa’an, hala’o atendimentu ba iha ema
ne’ebé serve ba, fó empresta osan, no atividade hotu nune’e mós profisaun
ne’ebé ho objetivu atu hetan rezultadu. Intensaun definisaun iha leten, mak
rendimentu bele hamosu liu husi atividade negósiu tenke mai husi merkaduria,
serbisu, no profisaun ne’ebé sei fó influénsia ba rezultadu brutu.
Aleinde ne’e, tuir Smith no Skousen (1995:15) katak
rendimentu mak aumentu husi ativasaun ne’ebé mai husi operasaun ou atividade normál
kompañia.Iha definisaun ne’e, iha mós limita ne’ebé klaru kona-ba rekursu
finanseiru ne’ebé bele kategoria hanesan rendimentu revenue no rekursu finanseiru ne’ebé labele fahe hanesan revenue.Definisaun ne’ebé espresa husi
M. Munandar (1996:18) hanesan aumenta asset ne’ebé fó impaktu ba aumenta
proprietáriu patrimóniu, maibé la’ós tanba finansiamentu aumenta foun husi
na’in no la’ós hanesan aumenta asset ne’ebé fó impaktu tanba liabilites.
Definisaun ne’e esplika katak aumenta asset bele temi
rendimentu karik iha asset aumenta ne’e mai husi kontra prestasaun ne’ebé simu
husi kompañia bazeia ba atendimentu ne’ebé fó ba parte seluk.
2.1.2 Fatór
Determinante Nivel Ekonomia
Naturalmente ita ema moris mai iha pozisaun no nivel ne’ebé
hanesan. Maibé tuir realidade kada umanu sai povu iha komunidade ida, klaru iha
estatutu ka pozisaun no papél. Tuir Abdulsyani (1994) katak pozisaun ema
ida-idak iha grupu umanu termina husi atividade ekonómiku, rendimentu, nivel
edukasaun no tipu uma hela fatin. Husi hanoin hirak ne’e halo konkluzaun katak
iha fatór balun maka termina mayor ka menór rendimentu inan-aman iha
komunidade, buat hirak ne’e maka rendimentu.
Rendimentu katak totál rendimentu responsavel família tantu
membru família no seluk tan ne’ebé hatudu iha modelu osan/sasán. Bazeia ba
tipu, biro pusat statistic fahe rendimentu ba parte rua hanesan:
1. Rendimentu Sasán
Rendimentu
hanesan sasán maka rezultadu hotu ne’ebé ho karákter regular no normál, maibé
la’ós de’it hanesan resposta husi atendimentu no simu ho forma materiál no
serbisu. Sasán no atendimentu ne’ebé simu ou hetan valór ho merkadorias ne’e
kompara ou akompaña transaksaun orsamentu ne’ebé iha atu utilize. Nune’e
mós, simu materiál hirak ne’e la saugati, sosa materiál no atendimentu ho riku
soin subsídiu ou redusaun husi patraun hanesan rendimentu ho modelu hanesan.
2. Rendimentu Osan
Bazeia
ba setór atividade, rendimentu bele fahe hanesan rendimentu setór formál no setór informal. Rendimentu
setór formál mak hanesan sasán ou osan ne’ebé ho karakteristika regular no sei
simu bai-bain resposta ba atendimentu ou ajudasaun iha setór formál ne’ebé
kompostu husi rendimentu hanesan osan, osan kolenno rezultadu investimentu no
rendimentu hanesan sasán sira hanesan foos, ai-moruk, transportasaun, uma,
tantu hanesan pasiar/rekreasi.Rendimentu informal mak rezultadu di’ak sira
hanesan orsamentu ou materiál ne’ebé simu hanesan respondensia ba atendimentu
ou kontráriu rezultadu husi sektór informal ne’ebé kompostu rendimentu husi
investimentu, rendimentu ne’ebé hetan husi senteiu social, no rendimentu husi
esforsu rasik, mak hanesan rezultadu pura husi esforsu rasik, komisaun no fa’an
husi rezultadu artes sira iha uma.
2.2. Interese
2.2.1 Definisaun
Interese
Interese hanesan aspetu psikololojia ida ne’ebé bele dudu
ema atu atinje ninia objetivu. Ema ida ne’ebé iha interese ba iha objetu ruma,
ne’e sei fó atensaun ou sente ksolok ne’ebé boot liu ba iha objetu hirak ne’e. Maibé,
karik objetu hirak ne’e hamosu sentimentu la haksolok, maka ema ne’e sei laiha
interese ba iha objetu ne’ebé iha.
Tuir Winkel (1984:30) katak interese mak tendénsia ne’ebé
estabelese/permanente iha sujeitu atu sente interese ba área ou buat ruma no sente
ksolok ba matéria ne’e.Interese estudu hanesan prosesu aprendizajen ne’ebé halo
ho nakonu konsiénsia, interesante, no hakarak hatene ne’ebé mai husi ema
ida-idak atu hatene domina, teoria ruma.
Interese katak konsiénsia ema ida-idak ninian, katak objetu
ruma, ema ruma, ou pergunta ida ka situasaun ruma ne’ebé iha relasaun ho nia
an, hanesan konsiénsia ne’ebé iha ema ida-idak nia an kona-ba relasaun ho nia
an ho buat hotu la’ós husi nia-an, (Withering ton, 1983: 135). Buat hirak
ne’ebé la’ós husi ema ida-idak nia an, maske la sai ida de’it, maibé bele iha
relasaun ida ho ida seluk tanba iha importánsia ou nesesidade ne’ebé
karakteristika hakesi. Tuir (Winkel, 1984: 30) katak interese nu’udár
inklinasaunne’ebé permanente iha sujeitu ou sente dada ba iha materiál ou buat
ruma no sente ksolok iha materiál ne’e.Nune’e mós Singer (1991:93) hateten
katak interese la’ós hanesan buat ruma ne’ebé ema iha de’it maibé hanesan buat
ruma ne’ebé bele dezenvolve.
Husi konseitu tolu ne’ebé esplika katak atensaun ne’ebé forte
no menus ou sentimentu ksolok husi ema ida-idak ba iha objetu ou sujeitu ruma
ne’e influénsiahusi atensaun ne’ebé aas ka menus husi interese ema ida-idak.Iha
atraisaun ruma ne’ebé gosta ho karákter permanente iha sujeitu nia an ou ema
ne’ebé hasoru daudaun materiál ruma ka buat balun no iha sentimentu ksolok ba
iha lisaun ruma, maka ema ne’e tenke hasoru no tenke dezenvolve. Ho nune’e,
karik esforsu ne’e atu hetan rezultadu presiza iha interese. Boot ka ki’ik
interese ne’ebé iha fó influénsia tebes ba rezultadu ne’ebé sei hetan.
2.2.2
Indikadór Interese
Tuir Safari (2003) indikadór interese fahe ba parte haat.
Indikadór hirak ne’e mak hanesan tuir mai ne’e:
1. Sentimentu
Ksolok
Estudante
ne’ebé iha sentimentu ksolok ka gosta ba material hanorin, maka alunu refere
sei kontinua estuda lisaun ne’ebé nia gosta, laiha sentimentu obrigatóriu ba alunu
atu estuda lisaun/matéria ne’e.
2. Atraisaun
Estudante Nian
Relasiona
ho aspetu psikomotria ne’ebé enkoraja atu bele sente atria ba ema ida, objetu,
atividade ou bele moos sai esperiénsia efetivu ne’ebé dezeñu husi atividade
ne’e rasik.
3. Atensaun
Estudante
Atensaun
hanesan konsentrasaun ou atividade psikolojia ba iha observasaun no
kompriensaun, hodi hasees atividade sira seluk.Estudante ne’ebé iha interese ba
iha objetu ruma, laiha obrigatóriu nia rasik sei atensaun ba objetu ne’e.
4. Partisipasaun
Estudante
Atraisaun
ema ida-idak ba objetu ruma ne’e fó influénsia ba ema ne’e sente kontente no
gosta atu halo ou rezolve atividade husi objetu ne’e.
2.2.3
Aspetu Interese
Aspetu interese fahe ba aspetu tolu, mak hanesan: aspetu
kognitivu, aspetu efetivu, no aspetu psikomotria (Hurlock, 1995:117). Aspetu
tolu ne’e mak hanesan tuir mai ne’e:
1. Aspetu
Kognitivu
Aspetu
kognitivu hahú husi konseitu dezenvolvimentu iha tempu labarik sira koñese buat
hirak ne’ebé iha relasaun ho interese.Interese iha parte aspetu kognitivu baze
maka sirkulasaun pergunta, saida de’it mak nia interese sei fó benefísiu?Karik
sei hamosu satisfasaun? Bainhira ema ida halo atividade ruma, klaru hakarak
buat ruma ne’ebé sei hetan husi prosesu husi atividade ne’e. Nune’e ema ne’ebé
iha interese ba iha atividade sei komprende no hetan benefísiu husi atividade
ne’ebé nia halo. Tempu ne’ebé nia gastu mós sei kompara ho satisfasaun ne’ebé
nia hetan husi atividade ne’ebé nia halo ho nune’e atividade hirak ne’e sei
hala’o nafatin.
2. Aspetu Efetivu
Aspetu
efetivu ou emosaun ne’ebé dominasaun hanesan konseitu ne’ebé hatudu aspetu
kognitivu husi interese ne’ebé amostra iha hahalok no iha atividade ne’ebé
interese ba.Hanesan aspetu kognitivu, aspetu efetivu dezenvolve husi
esperiénsia privadu, hahalok inan-aman, mestre, no grupu ne’ebé apoia atividade
ne’ebé nia hakarak. Ema ida sei iha interese ne’ebé aas ba buat ruma tanba
satisfasaun no benefísiu ne’ebé nia hetan, nune’e mós hetan responde ne’ebé
maka’as husi inan-aman, mestre, grupu, no ambiente, maka ema ne’e sei foka ba
atividade ne’ebé nia interese liu. No sei iha tempu espesífiku ou iha
frekuénsia ne’ebé aas atu halo atividade ruma ne’ebé nia interese ba.
3. Aspetu
Psikomotria
Aspetu psikomotria orienta liu ba iha prosesu hahalok ou
implementasaun, hanesan kontinuasaun husi valórne’ebé nia hetan liu husi aspetu
kognitivu no halo internalizasaun liu husi aspetu efetivu nune’e bele organiza
no aplika iha modelu realidade aspetu psikomotria.Ema ruma iha interese ne’ebé
aas ba iha buat ruma sei esforsu hatudu hanesan esplora espresaun ou attitude
real husi ninia hanoin.
Kritéria interese ema nian fahe ba kategoria tolu, mak hanesan:
menus, karik ema lakohi objetu ruma. Normál, karik ema hanoin objetu interese maibé
la hahú kedas. No aas, karik ema iha hanoin ba objetu ruma iha tempu hahú kedas,
(Nusalam, 2003)
Sientista balun halo klasifikasaun interese bazeia
aproximasaun ne’ebé diferente ida ho seluk, hodi nune’e bele kategoria hanesan
tuir mai ne’e. Tuir (Suhartini, 2001: 25) katak interese klasifika sai tipu hat
bazeia ba modelu espresaun husi interese, mak hanesan Espresaun interese,
manifesta interese, teste interese, no inventariadu interese. Husi interese
tipu tolu ne’e maka hanesan esplikasaun tuir mai:
a.
Interese
Espresaun: interese ne’ebé espresa liu husi liafuan ne’e hatudu karik ema ne’e
gosta ka la gosta objetu ou atividade ruma.
b.
Interese
Manifesta: interese hanesan konkluzaun husi indivíduu mak tuir de’it ba iha
atividade ruma.
c.
Interese
Teste/Koko: interese ne’ebé konklui husi teste koñesimentu ou abilidade iha
atividade ruma.
d.
Interese
inventariadu: interese ne’ebé hato’o liu husi inventorizasaun interese ou lista
atividade no atividade ne’e ho realidade.
Interese fahe ba tipu tolu bazeia ba impaktu ou razaun
akontesimentu interese: hanesan, (Surya,2007:122). Husi interese parte tolu
ne’e bele esplika hanesan tuir mai:
a.
Interese
Voluntáriu katak interese ne’ebé mosu husi alunu, no laiha influénsia husi li’ur.
b.
Interese
la’ós voluntáriu mak interese idane’ebé mosu husi alunu nia an ne’ebéinfluénsia
husi situasaun ne’ebé halo husi mestre.
c.
Interese
Nonvolunter maka interese ne’ebé mosu husi alunu nia an laiha obrigasaun ka atu
hamoos.
Interese tuir (Krapp iha Suhartini, 2001:23), hafahe ba
kategoria tolu bazeia ba karákter, mak hanesan tuir mai:
a.
Interese
personal hanesan interese ne’ebé ho karákter permanente no relative stabile ne’ebé
hatudu ba iha interese privadu espesífikamente ba materiál ruma. Interese
personalidade hanesan modelu ruma sente ksolok ou la ksolok, gosta ka la gosta
ba lisaun ruma. Interese ne’e bai-bain mosu rasik no laiha influénsia husi
parte eksternu.
b.
Interese
situasionál hanesan interese ne’ebé ho karákter la permanente no relative la
permanente, depende situasaun eksternu. Planu hirak ne’e ezemplu hanesan mestre
nia métodu hanorin, uza referénsia hanorin no media ne’ebé hakarak, kondisaun
klase, nune’e apoiu husi família. Karik interese situasionál bele kaer metin,
maka kontinuasaun ba tempu naruk, interese situasionál sei mudansa sai fali
interese personal ou interese psikolojia alunu. Buat hirak ne’e hotu depende ba
kontribuisaun ne’ebé maka fó.
c.
Interese
psikolojia hanesan interese ne’ebé iha relasaun ho interasaun entre interese
personal ho interese situasionálne’ebé kontinua no ba bei-beik. Karik alunu his
koñesimentu ne’ebénato’onkona-ba lisaun ruma, no iha oportunidade atu bele
domina iha atividade ne’ebé forma iha klase laran ou privadu (iha liur) nune’e mós
iha valórne’ebé as ba lisaun ne’e maka bele dehan katak alunu ne’e iha interese
psikolozikal.
2.3 Interese
Estudu
Aspetu psikomotria orienta liu ba iha prosesu hahalok ou
implementasaun, hanesan kontinuasaun husi valór ne’ebé nia hetan liu husi
aspetu kognitivu no halo internalizasaun liu husi aspetu efetivu nune’e bele
organiza no aplika iha modelu realidade aspetu psikomotria.Ema ruma iha
interese ne’ebé aas ba iha buat ruma sei esforsu hatudu hanesan esplora
espresaun ou attitude real husi ninia hanoin.
Kritéria interese ema nian fahe ba kategoria tolu, mak hanesan:
menus, karik ema lakohi objetu ruma. Normál, karik ema hanoin objetu interese
maibé la hahú kedas. No aas, karik ema iha hanoin ba objetu ruma iha tempu hahú
kedas (Nusalam, 2003)
Sientista balun halo klasifikasaun interese bazeia
aproximasaun ne’ebé diferente ida ho seluk, hodi nune’e bele kategoria hanesan
tuir mai ne’e. Tuir (Suhartini, 2001: 25), interese klasifika sai tipu hat
bazeia ba modelu espresaun husi interese, mak hanesan: Espresaun interese,
manifestu interese, teste interese, no inventariadu interese. Husi interese
tipu tolu ne’e maka hanesan esplikasaun tuir mai:
a.
Interese
Espresaun: interese ne’ebé espresa liu husi liafuan ne’e hatudu karik ema ne’e
gosta ka la gosta objetu ou atividade ruma.
b.
Interese
Manifestu: interese hanesan konkluzaun husi indivíduu mak tuir de’it ba iha
atividade ruma.
c.
Interese
Teste/Koko: interese ne’ebé konklui husi teste koñesimentu ou abilidade iha
atividade ruma.
d.
Interese
inventariadu: interese ne’ebé hato’o liu husi inventorizasaun interese ou lista
atividade no atividade ne’e ho realidade.
Interese fahe ba tipu tolu bazeia ba impaktu ou razaun
akontesimentu interese: hanesan, (Surya, 2007:122). Husi interese parte tolu
ne’e bele esplika hanesan tuir mai:
a.
Interese
Voluntáriu katak interese ne’ebé mosu husi alunu, no laiha influénsia husi
li’ur.
b.
Interese
la’ós voluntáriu mak interese ida ne’ebé mosu husi alunu nia an ne’ebé influénsia
husi situasaun ne’ebé halo husi mestre.
c.
Interese
Nonvolunter maka interese ne’ebé mosu husi alunu nia an laiha obrigasaun ka atu
hamoos.
Interese tuir (Krapp iha Suhartini, 2001:23), hafahe ba
kategoria tolu bazeia ba karákter, mak hanesan tuir mai:
a.
Interese
personal hanesan interese ne’ebé ho karákter permanente no relative stabile
ne’ebé hatudu ba iha interese privadu espesífikamente ba materiál ruma.
Interese personalidade hanesan modelu ruma sente ksolok ou la ksolok, gosta ka
la gosta ba lisaun ruma. Interese ne’e bai-bain mosu rasik no laiha influénsia
husi parte eksternu.
b.
Interese
situational hanesan interese ne’ebé ho karákter la permanente no relative la
permanente, depende situasaun eksternu. Planu hirak ne’e ezemplu hanesan mestre
nia métodu hanorin, uza Referénsia hanorin no media ne’ebé hakarak, kondisaun
klase, nune’e apoiu husi família. Karik interese situational bele kaer metin,
maka kontinuasaun ba tempu naruk, interese situational sei mudansa sai fali
interese personal ou interese psikolojia alunu. Buat hirak ne’e hotu depende ba
kontribuisaun ne’ebé maka fó.
c.
Interese
psikolojia hanesan interese ne’ebé iha relasaun ho interasaun entre interese
personal ho interese situational ne’ebé kontinua no ba bei-beik. Karik alunu
his koñesimentu ne’ebé nato’on kona-ba lisaun ruma, no iha oportunidade atu
bele domina iha atividade ne’ebé forma iha klase laran ou privadu (iha li’ur)
nune’e mós iha valór ne’ebé as ba lisaun ne’e maka bele dehan katak alunu ne’e
iha interese psikolozikal.
2.3.2 Definisaun
Interese Estudu
Interese estudu hanesan fatór ne’ebé importante liu iha alunu
sira nia estudu.Aleinde ne’e interese estudu mós fó apoiu no influénsia ba
prosesu estudu iha eskola.Maibé iha prátika mestre hanorin arte hasoru dezafiu
iha klase laran, tanba menus interese estudu arte ninian.Karik buat hirak ne’e
mosu, maka prosesu aprendizajen mós sei hasoru difikuldade hodi hetan objetivu
aprendizajen.
Sukardi (1987:25) esklarese katak interese estudu mak
estrutura mentalidade ne’ebé kompostu husi kombinasaun movimentu no mistura
sentimentu, prekonseitu, ansiedade/baruk, no tendénsia seluk, ne’ebé bele
orienta indivíduu ba iha saida de’it maka nia hakarak atu hili.Tuir Belly
(2006:4), katak interese nu’udár hanoin ne’ebé dudu ema nia hanoin depois de
haree, observa, no kompara nune’e mós tetu ho nesesidade ne’ebé nia hakarak.
Hafoin esplika kona-ba definisaun interese no estudu maka
definisaun husi interese estudu ne’e maka kondisaun alma ne’ebé alunu sira
hasoru atu simu ou halo atividade estudu.
2.3.3 Fatór
Ne’ebé Fó Influénsia Ba Interese
a.
Fatór
Internu
Fatór internu
mak hanesan halo alunu sira interese katak ne’e mai husi an rasik. Fatór
internu sira mak hanesan: konsentra hanoin/atensaun, hakarak hatene,
motivasaun, no nesesidade (Syah, 2011:152). Husi fatór lima hirak ne’e mak
hanesan tuir mai: atensaun importante tebes bainhira tuir atividade ruma ho
di’ak, no buat hirak ne’e sei fó influénsia mós ba iha interese alunuiha estudu.
Atensaun iha estudu mak konsentrasaun husi atividade hotu ne’ebé foka liu ba
grupu objetu estudu nian, (Suryabrata 2007:14).Estudante ne’ebé ninia atividade
akompaña ho atensaun ne’ebé intensive sei susesu liu nune’e mós prestasaun sei
as liu.Ema tau interese ba atividade ruma sei fó atensaun ne’ebé boot, la
estraga tempu no forsa ba atividade refere.
Hakarak hatene
mak sentimentu ou karakteristika ne’ebé forte atu hatene buat ruma;
enkorazamentu ne’ebé forte atu hatene barak liu kona-ba buat ruma
(Artikata.com).Sentimentu ruma ne’ebé mosu iha ema ida-idak nia an sei enkoraja
ema ne’e hanoin atu hatene buat ruma.
b.
Fatór
Eksternu
Fatór eksternu
mak buat ruma ne’ebé halo alunu sira gosta ne’ebé mai husi liu, hanesan:
enkorazamentu husi inan-aman, enkorazamentu husi mestre sira, fasilidade
preparadu, no kondisaun ambiente.
2.3.4 Maneira Hodi Hasa’e Interese Estudu
Sientista balun fó hanoin katak maneira ne’ebé efetivu liu
atu hasa’e interese ba iha objetu ruma ne’ebé foun maka hodi uza interese sira
ne’ebé iha tiha ona.Tuir Tarner no Tarner (1975) fó sujestaun atu nune’e mestre
sira esforsu forma interese sira ne’ebé ba alunu sira.Buat hirak ne’e bele
hetan liu husi dalan fó informasaun ba alunu sira kona-ba materiál ne’ebé sei
fó relasiona ho lisaun ne’ebé liu ona, hafoin esplika fila fali nia funsaun iha
future mai. Roijakters (1980) fó ideia katak buat hirak ne’e bele hetan liu
husi maneira halo relasaun lisaun aprendizajen ho informasaun sira ne’ebé sensasionál,
ne’ebé alunu sira hatene tiha ona
Harry Kitson iha Liang Gie (1995:130) fó hanoin katak iha
leis rua kona-ba interese (the laws of interest), ne’ebé dehan: atu
hasa’e/hakonu interese ba iha lisaun/materiál ruma, esforsu hodi hetan dadus
kona-ba buat hirak ne’e. Atu hakonu interese ba lisaun ruma, halo atividade ne’ebé
iha relasaun ho buat hirak ne’e.
Campbell (iha Sofyan, 2004:9) fó hanoin katak: esforsu
ne’ebé bele halo atu orienta interese labarik sira nian atu nune’e sai produtibu
liu no efetivu maka hanesan tuir mai ne’e:
1.
Hariku
ideia
2.
Fó
prémiu ne’ebé infeitadu
3.
Koñese
malu ho ema ne’ebé kreativu
4.
Esperiénsia
ne’ebé ho definisaun esperiénsia natural ho saudável.
5.
Dezenvolve
fantasia
6.
Treina
hahalok positive
Hanoin seluk husi W. Olson iha Samosir 1992:112), katak atu
rega/haburas no hasa’e interese labarik sira nian bele halo hanesan tuir mai
ne’e:
1.
Mudansa
iha ambiente, kontaktu, lee, talentu no jinástika, ba feriadu/rekreasi iha
fatin ne’ebé lahanesan. Partisipa enkontru hirak ne’ebé maka partisipa husi ema
ne’ebé koñesidu sira, lee artigu ne’ebé maka ema seidauk lee no lori hobi no
jinástika ne’ebé hanesan, buat hirak ne’e halo interese liu tan.
2.
Treina
no pratika simples ho maneira hanoin rezolve problema rasik atu sai interese
liu tan iha rezolve problema espesífikamente interese ba resolusan problema
sira.
3.
Halo
ema seluk bele dezenvolve sira nia an, liuliu dezenvolve sira nia an rasik.
2.4 Estudu
2.4.1 Definisaun
Estudu
Estuda hanesan atividade ne’ebé
importante atu to’o no hasa’e koñesimentu no abilidade. Husi atividade estudu
ne’ebé di’ak, akontese mudansa ba alunu nia an ba iha buat ne’ebé di’ak liu,
tanba ne’e bele hatudu katak kada ema presiza atividade estudu iha nia moris,
maibé ita ema mak la hatene an kona-ba buat hirak ne’e. ema estuda iha ne’ebé
de’it no bainhira de’it, tanba atividade estudu iha relasaun ho esforsu husi indivíduu
atu mantén no dezenvolve nia moris.
Tuir sientista Dalyono (2001:49)
katak Esforsu ruma ka atividade sira ne’ebé ho objetivu atu halo mudansa
personalidade ida-idak nia an, inklui mudansa hahalok, kostume, koñesimentu,
abilidade, no seluk-seluk tan.” Aleinde ne’e mós Oemar Hamalik (2004:83) fó
hanoin katak, estudu hanesan prosesu la’ós de’it rezultadu ne’ebé ema hetan.
Nune’e mós Sumadi Suryabrata
(1998:232) identifika karákter atividade estudu, hanesan:
1)
Estudu ne’e lori mudansa (bele observa no mós labele
observa diretamente)
2)
Mudansa ne’e iha prinsipiu katak hetan koñesimentu
foun.
3)
Mudansa ne’e akontese tanba esforsu.
Husi hanoin hirak ne’ebé iha leten halo konkluzaun katak
estuda mak atividade ne’ebé hanesan etapa mudansa hahalok indivíduu ne’ebé
relative permanente hanesan rezultadu husi esperiénsia no rezultadu interasaun
ho ambiente ne’ebé inklina prosesu kognitivu.
Bazeia ba hanoin sira iha leten, iha mós sientista balun fó
hanoin kona-ba definisaunaprendizajen mak hanesan Cronbach, Harold Spears no
Geoch iha Sardiman (2011:20) hanesan tuir mai ne’e:
1.
Cronbach
fó hanoin katak “Learning is shown by a
change in behavior as a result of experience” signifika, aprendizajen katak
mostradu husi mudansa no komportamentu husi rezultadu esperiénsia ne’ebé iha.
2.
Harold
Spears fó limitasaun katak “Learning is to observe, to read, to initiate, to
try something themselves, to listen, to follow direction” signifika Aprende katak atu observa, atu lê, atu hahú, atu
tenta/koko mesak, atu tuir lalaok/diresaun.”
3.
Geoch,
dehan katak “Learning is a change inperformance as a result of practice”, signifika, belajar adalah perubahan dalam
penampilan sebagai hasil praktek. Aprendizajen katak alterasaun/mudansa
ruma iha abilidade dezempeñu husi rezultadu prátika
Husi hanoin tolu iha leten halo konkluzaun katak aprende
ne’e tenke hanesan mudansa komportamentu ou abilidade, ho save atividade
ezemplu hodi lee, observa, hodi rona, halo tuir, no seluk-seluk tan. Nune’e mós
aprende ne’e sei sai di’ak liu karik sujeitualunu ne’e hasoru ka hala’o.tanba
ne’e la’ós de’it ko’alia/vervalistik. Aprende hanesan atividade indivíduu
loloos hanesan planu konseitu indivíduu ne’ebé hetan husi ambiente.
2.4.2 Objetivu
Estudu
Kada personalidade iha ne’ebé de’it maka nia hela klaru
sempre hala’o atividade estudu. Estudante ne’ebé hakarak to’o ninia mehi tenke estuda maka’as. La’ós de’it
naran eskola de’it, maibé tenke estuda maka’as iha uma, iha sosiedade, iha
instituisaun edukasional, ekstra kurikular hanesan kursu, ekstra privadu/trivet,
orientasaun estudu no seluk tan.
2.4.3 Fatór
Hirak Ne’ebé Fó Influénsia Ba Estudu
Susesu ka la susesu ema ida iha estudu ne’e afeta husi
fatór ne’e fó influénsia ba rezultadu hanesan husi ema ne’ebé estuda ne’e nia
an rasik no mós husi li’ur. Tuir mai ne’e iha fatór hirak ne’ebé termina ba
rezultadu estudu.
a. Fatór
Internu (Ne’ebé mai husi an rasik)
1) Saúde
Saúde isin no klamar
fó influénsia boot ba iha abilidade estudu.Karik ema sempre moras hanesan, ulun
moras, isin manas, mear, no seluk-seluk tan, bele fó impaktu hakarak atu
estuda. Nune’e mós karik klamar ka spiritual (alma), la normál hanesan
perturbasaun hanoin, sentimentu triste tanba konflitu ho inan-aman ou tanba
impaktu seluk, ne’e fó afeta ou hamenus espíritu ba estudu. Tanba ne’e, kuidadu
saúde importante tebes ba kada ema ida-idak tantu fíziku ou mental, atu nune’e
isin forte nafatin, sempre saudável no espíritu maka’as atu hala’o estudu.
2) Intelijénsia
no Talentu
Intelijénsia no
talentu ne’e iha relasaun hanesan ema ne’ebé iha intelijénsia aas no talentu
ne’ebé iha ba lisaun ne’ebé nia aprende, maka prosesu aprendizajen sei la’o
di’ak no susesu karik kompara ho ema ne’ebé iha talent maibé iha intelijénsia
menus. Nune’e mós
3) Interese
no Motivasaun
Interese no
motivasaun mak aspetu psikolojia ne’ebé iha influénsia boot atu hetan
prestasaun estudu.Interese mosu tanba influénsia mai husi exterior no
konsiénsia rasik.Interese ne’ebé boot ba iha buat ruma ne’e hanesan rekursu
ne’ebé boot signifika katak atu hetan sasán ou objetivu ne’ebé interese
ba.Interese ne’ebé boot sei hamosu prestasaun ne’ebé aas, nune’e mós interese
estudu ne’ebé menus sei hamosu rezultadu prestasaun menus.Maibé motivasaun
diferente ho interese.Motivasaun mak forsa movimentu ba serbisu. Bele mai husi
an rasik (intrinsic) hanesan mai husi konsiénsia rasik, jerálmente tanba
konsiénsia ne’ebé fó importánsia ba buat ruma husi li’ur (Ekstrinsik) hanesan
forsa ne’ebé mai husi ambiente, ezemplu husi inan-aman, mestre, kolega, no membru família. Ema ruma ne’ebé ho motivasaun forte, sei
hala’o atividade estudu hotu ho laran, nakonu interese ou nasionalismu, nune’e
estudu laiha motivasaun ne’ebé fraku, sei baruk at liu tan lakohi serbisu.
4) Maneira
Estudu
Maneira estudu husi
ema ida mós fó influénsia hodi hetan rezultadu estudu. Estudu la haree ba
tékniku no fatór fisiológika, no siénsia saúde, sein hetan rezultadu ne’ebé la
fó ksolok.
b. Fatór
Eksternu (Ne’ebé La’ós mai husi an rasik)
1) Fatór
Família
Família mak kompostu
husi aman, inan, no oan nune’e mós ida ne’ebé hela hamutuk iha uma ida. Fatór
inan-aman fó influénsia ba iha oan nia susesu iha estudu. As ka badak nivel
edukasaun inan-aman, boot no ki’ik rendimentu, to’o ka menus atensaun no
orientasaun inan-aman, dedikasaun ba oan sira, situasaun hakmatek iha uma
laran, buat hirak ne’e hotu akompaña fó influénsia ba rezultadu estudu oan sira
nian. Iha sorin seluk, fatór kondisaun
uma mós influénsia ba alunu nia susesu.Boot ka ki’ik, hela fatin ne’ebé iha,
iha ka laiha kuartu ka meza estuda fatin, hanesan kuadru hakerek, mapa, no
seluk-seluk tan, buat hirak ne’e hotu termina ba susesu estudu ema ida-idak
ninian.
2) Fatór
Eskola
Kondisaun eskola
hanesan fatin estudu ne’ebé fó mós influénsia atu susesu iha nivel
aprendizajen.Kualidade mestre, métodu hanorin, bazeia kurríkulu, ho labarik nia
kbiit, kondisaun fasilidade eskola, kondisaun aula, totál alunu iha aula laran,
implementasaun regulamentu eskola, no seluk-seluk tan buat hirak ne’e hotu sei
fó influénsia ba alunu atu susesu.
3) Fatór
Komunidade
Kondisaun komunidade
mós termina prestasaun estudu. Karik hela fatin iha sosiedade ne’e kompostu
husi ema ne’ebé estatutu nivel edukasaun hotu, liuliu labarik sira nivel
edukasaun as no moral ne’ebé as mós, buat hirak ne’e sei fó influénsia no dudu alunu
atu haka’as an atu estuda no sai di’ak liu tan.
4) Fatór
Ambiente
Kondisaun ambiente
hela fatin, mós importante tebes hodi fó influénsia ba prestasaun estudu.
Kondisaun uma, kondisaun iha sorin-sorin, kondisaun Estrada, iklima no
seluk-seluk tan.
2.5
Inan-Aman
2.5.1 Definisaun Inan-Aman
Inan aman loloos ne’e hanesan ema dahuluk hodi kria baze
edukasaun ba nia oan sira. Inan aman mós kria situasaun influénsia observasaun inan-aman
hodi kuda normas atu dezenvolve ho semellante, nune’e prodús iklima ou
situasaun amizade entre inan-aman ho oan.
Tuir Syaiful Bahri Djamarah (2000:48) katak eduka hanesan
orientasaun no hatudu nune’e mós observa oan sira ba adulteiru, ho étika,
psikolojia, no sosiál. Ho nune’e, loloos labarik bele dezenvolve sira ninia
kbiit tanba iha atensaun ne’ebé fó husi inan-aman. Iha lista liafuan Indonesia
(Kamus) temi katak inan-aman signifika inan no aman, aléinde ne’e, tuir Miami
(1985:29) katak inan-aman mak mane no feto ne’ebé kesi hamutuk iha kazamentu no
pronto responsabiliza responsabilidade hanesan aman no inan husi labarik sira
ne’ebé hahoris ba.
Tuir Singgih D. Gunawan (1997:4) dehan katak inan-aman mak indivíduu
na’in rua ne’ebé diferente moris hamutuk hodi lori vizaun, rendimentu no
karákter loroloron nian. Inan aman moris iha familiar iha pozisaun hanesan xefe
ba família.Inan aman hanesan forma privadu dahuluk iha labarik sira nia
moris.Individualism inan-aman karákter no maneira moris hanesan elementu
edukasaun ne’ebé la direta, automatikamente labarik sira sei tama iha privadu
ne’ebé dezenvolve daudaun.
Tuir Redja Mudyaharjo (1995:235) katak iha komunidade
primitive inan-aman hanesan Referénsia koñesimentu no inan-aman kaer prinsipiu
otoritáriu ba iha oan sira. Baze fundamentál inan-aman hanesan ema ne’ebé
responsabiliza iha família ida ne’ebé atu hamoris família iha moris loro-loron
ne’ebé kompostu husi inan, aman, no oan. Ho hanoin hirak ne’e, Hasbulla
(1997:39) fó hanoin katak ema ne’ebé dahuluk no prinsipál atu responsabiliza ba
moris loro-loron no edukasaun oan sira maka inan-aman sira.
2.5.2 Funsaun Inan-Aman
Tuir R. Emaniar (2008:1) funsaun husi inan-aman hodi hetan
edukasaun atu forma indivíduu oan mak hanesan:
1.
Inan aman tenke hadomi no kuidadu oan sira.
Bainhira labarik sira hetan domin no afeisaun ne’ebé nato’on husi
inan-aman, maka, sir abele iha fatin seluk no sira hasoru problema foun sira
sei bele hasoru no rezolve ho di’ak. Nune’e mós karik inan-aman maka sempre
tama klaran sira nia problema maka sira obriga sira nia oan atu halo tuir sira,
maka hahalok inan-aman hanesan ne’e sei atrapalla ba sira nia perfeisaun.
2.
Inan aman tenke kuidadu ambiente hakmatek iha uma no
prepara hanoin hakmatek ba oan sira. Buat hirak ne’e sei fó impaktu ba
dezenvolvimentu poténsia no kriatividade sentidu ka engenhoso labarik sira nian
hodi loron ikus sira nia hanoin no hakarak sei forte tuir loloos husi sira mak
na’in deside.
3.
Respeita malu entre inan-aman no oan sira.
Respeita iha parte ida ne’e ho hahalok respeita husi moris maibé aléinde
inan-aman nia haka’as, sira mós tenke observa sira nia hanoin no hakarak ne’ebé
natural. Respeita malu signifika katak hodi hamenus kritiku no ko’alia ne’ebé
negative relasaun ho personalidade no sira nia hahalok nune’e mós kria iklima
nakonu ho domin no familiar. Iha tempu ne’ebé hamutuk inan-aman tenke kuidadu
sira nia direitu ne’ebé relasiona ho sira nia an no ema seluk. Inan aman tenke
haka’as atu nune’e sira respeita ema seluk.
4.
Enkarnamentu Konfiansa
Parisian no do konfiansa ba labarik sira signifika fó prémiu no
elegibilidade ba sira. Tanba buat hirak ne’e halo sira sai mudansa no esforsu
nune’e barani ho iha desizaun. Konfiansa ba oan sira kona-ba sira nia an sei fó
impaktu sira fasil atu simu família no frakeza/erros ne’ebé iha sira nia an.
Sira fiar an no kometimentu ba sira nia an
5.
Halibur Hamutuk No Enkontru Familiar
Hakarak haree hatene filtra no nesesidade mental husi labarik, sira
sempre hakarak hatene kona-ba sira nia an. Inan aman nia responsabilidade maka
fó informasaun kona-ba isin no mudansa nune’e fó informasaun kona-ba hadi’aan
no mudansa nune’e mós dezenvolvimentu sira kompara ho sira. Aleinde ne’e
inan-aman tenke fó koñesimentu kona-ba problema enkorazamentu, attitude, no
leis sira nune’e mós ema nia moris.
2.6
Estrutura Pensamentu
Estrutura Pensamentu tuir mai ne’e uza atu haree hanoin
peskiza kona-ba variável ne’ebé iha objetu peskiza laran, hanesan iha dezeñu
tuir mai ne’e:
2.7
Ipoteze Peskiza
Tuir Sugyono (2012.96), ipoteze katak responde provizóriu
ba formulasaun peskiza.Iha parte seluk katak ipoteze hanaran resposta
provizóriu tanba resposta sei bazeia de’it teoria maibé seidauk bazeia ba faktu
empires ne’ebé hetan liu husi halibur dadus.
Bazeia ba teoria iha leten, maka ipoteze husi hakerek na’in
mak iha duni influénsia ne’ebé signifikante entre rendimentu inan-aman ba
interese estudu alunu110 Anu CT iha Ensino Secundário Gerál No. 03 Companha
Cavalaria Númeru Cinco de Bobonaro Tinan Hanorin 2015
KAPÍTULU
III
METODOLOJIA
PESKIZA
3.1. Tempu
No Fatin Peskiza
3.1.1.Fatin
Peskiza
Fatin peskiza hanesan área peskiza ne’ebé peskizadór deside
ka hili atu foti dadus. Ho nune’e, área ne’ebé maka peskizadór hili peskiza ba
mak Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Númeru Cinco de Bobonaro
Munisipiu Bobonaro.
3.1.2. Tempu
Peskiza
Peskiza ne’e sei hala’o durante loron rua (2) hahú husi
loron segunda-feira data 10 fulan Agostu no tinan 2015 to’o loron tersa-feira
data 11 fulan Agostu no tinan 2015.
3.2. Populasaun
No Amostra
3.2.1.Populasaun
Tuir Riduwan (2004:55) katak populasaun maka objetu ou sujeitu
ne’ebé iha rejiaun no iha karakteristika sira ne’ebé iha relasaun ho problema
peskiza. Aleinde ne’e tuir Sugyono (2013:297) katak populasaun mak hanesan área
zeneralizasaun ne’ebé kompostu husi: objetu/sujeitu ne’ebé iha kualidade no
karakteristika ruma deside husi peskizadór atu estuda hafoin foti konkluzaun.
Bazeia ba hanoin rua ne’ebé naktemi iha leten, maka hirak
ne’ebé sai hanesan populasaun iha peskiza ida ne’e mak totálidade husi alunu110AnuCT ne’ebé ativu iha prosesu ensinu aprendizajen iha
Ensino Secundário Gerál No.03 Companha Cavalaria Número Cinco de Bobonaro tinan
hanorin 2015 ho totál alunu hamutuk na’in 34.
3.2.2.Amostra
Tuir Riduwan (2004:56), katak amostra mak parte ida ka
médiu husi populasaun ne’ebé iha karakterístika sira no kondisaun ruma ne’ebé
sei peskiza ba. Nune’e tuir Arikunto (2002:109) katak amostra mak parte ida
husi populasaun ne’ebé peskizadór sei peskiza ba. Hafoin nia sujere tan katak
karik mak sujeitu menus husi 100 di’ak liu foti hotu, nune’e peskiza ne’e
hanaran peskiza populasaun, alende ne’e karik totál sujeitu barak liu 100
entaun, foti de’it 10-15 % ou 20-25% ka liu.
Ho hanoin hirak ne’e, amostra ne’ebé maka iha menus husi
100 katak ema na’in 34 de’it, ho razaun hirak ne’e amostra husi peskiza ne’e
mak alunu hotu 110Anu CT hamutuk na’in
34, tanba ne’e peskiza ne’e hanaran peskiza populasaun
3.3.
Variável Peskiza
Variável
operasaun katak elementu peskiza ne’ebé fó hatudu oinsá variável ne’e bele
sukat.Variável peskiza ne’e kompostu husi tipu rua mak hanesan variável livre (independent variable) no variável la
livre (dependent variable).
1.
Variável
livre (X)
Variável libre katak variável ne’ebé la dependente ba ba variável seluk
(independente). Indikadór: orsamentu,
fasilidade estudu, infrastrutura, kondisaun uma laran.
2. Variável la livre (Y)
Variável la libre katak variável ne’ebé dependente ba variável
seluk (dependente). Indikadór :
sentimentu ksolok, partisipasaun alunu, atensaun alunu, no dada alunu.
3.4. Téknika
Halibur Dadus
Iha peskiza ida ne’e, téknika ne’ebé uza atu halibur dadus
mak hanesan:
a.
Observasaun
Nasution (1988) iha Sugyono (2012:310) haktuir katak observasaun maka baze fundamentál ba siénsia sira hotu. Peskizadór
observa de’it bazeia ba dadus, mak hanesan faktu kona-ba realidade ne’ebé hetan
liu husi observasaun.
b.
Kestionáriu
Kestionáriu mak lista pergunta ne’ebé fó ba ema seluk
ne’ebé prontu fó responde tuir nesesidade ne’ebé presiza.Objetivu halo luan
kestionáriu maka buka no halibur informasaun ne’ebé kompletu kona-ba problema
ruma no responde laiha laran taridu karik ema ne’ebé responde fó responde
ne’ebé la tuir realidade iha prensimentu lista kestionáriu.Iha sorin seluk,
responde hatene informasaun ne’ebé presiza.
c.
Dokumentasaun
Dokumentasaun mak instrumentu ne’ebé haree liu atu hatudu
dadus direta husi fatin, hanesan kadernu sira ne’ebé iha relasaun, regulamentu
sira, relatóriu, imajen, no dadus sira seluk ne’ebé relevante ho peskiza.
3.5. Eskala
Sasukat
Atu
halibur dadus primária, tenke halo indikadór husu kada variável ida-idak ho nia
forma kestionáriu, ne’ebé konstrui bazeia ba Eskala Liker ne’ebé karakteristika
ordináriu, (Rostina, 2014:10). Resposta kada item instrumentu ne’ebé uza eskala
liker iha gradasaun husi ida ne’ebé pozitivu liu to’o ida ne’ebé maka negativu
liu mak hanesan liafuan sira tuir mai:
Ø Aseita Liu (AL) :
(Valor 5)
Ø Aseita (A) :
(Valor 4)
Ø Ladún Aseita (LdA) : (Valor 3)
Ø La Aseita (LA) :
(Valor 2)
Ø La Aseita Liu (LAL)
: (Valor 1)
Hafoin
dadus bele analiza kontinua, maka ba dahuluk koko ba instrumentu pergunta iha
kestionáriu ne’ebé halo, mak hanesan koko validade no koko reliabilidade.
3.6. Teste
Validade no Teste Reliabilidade
3.6.1.Teste
Validade
Tékniku
atu sukat validade kestionáriu hodi sura korelasaun entre dadus ba kada item
sira ho valór totál, hodi uza fórmula person
product moment, hanesan tuir mai:

rxy = Númeru Index Korelasaun “r” product moment
n = Totál respondedente
∑xy = Totál rezultadu multiplikasaun
entre valor x no valor y
∑x = Totálidade valor x
∑y = Totálidade valor y
Desijaun sekarik tsura>
ttabela signifika item pergunta válidu, no karik tsura< ttabela signifika item pergunta la
válidu, (Riduwan, 2010:109-110).
3.6.2.Teste
Reliabilidade
Teste ne’e ho intensaun atu hatene los ka lae kestionáriu
ne’ebé maka fó ba ema ne’ebé responde no index ne’ebé bele hetan husi
Totálidade hatudu to’o iha ne’ebé sasukat ne’ebé uza bele iha konfiansa.
Reliabilidade jerálmente hakerek na’in koko ho fórmula: Spearmen Brown.
Iha ne’ebé:
r11 = Koefisiente reliabilidade internu item
jerálmente
Rb = Korelasaun
Product Moment separa entre par-impár ou uluk-ikus, (Riduwan, 2010:113).
Karik, rezultadu
r11>rtabela, maka variável ne’e reliabel, nune’e
karik, rezultadu r11<rtabela, maka variável ne’e la
reliable.
3.7. Tékniku
Analizasaun Dadus
3.7.1.Analiza
Estatístika
Analiza
estatístika ne’e uza atu hetan hanoin kona-ba rezultadu variável rendimentu
inan-aman ho interese estudu alunu.Sasukat ne’ebé uza iha peskiza nee maka
valor rendimentu maka’as no menus husi interese estudu alunu klase 110Anu CT Ensino Secundário Público No. 03 Companha Cavalaria Númeru
Cinco De Bobonaro.
3.7.2.Korelasaun
Simples
Analizasaun korelasaun (vicariate
Correlation) uza atu hatene relasaun entre variável rua no hatene relasaun
ne’ebé iha.Koefisiente korelasaun simples hatudu oinsá relasaun ne’ebé akontese
entre variável rua.Métodu ne’ebé uza ba korelasaun simples (Vicariate
correlation) maka person correlation.
Person correlation uza ba dadus
eskala interval ou rasio. Analizasaun korelasaun simples ho métodu person ou
dala barak temi Person Product Moment, hanesan tuir mai ne’e:

(Sugiyono, 2007:261-274).
Korelasaun pearson
product moment simboliza (r) ho kriteria valór r la liu husi valór
Karik valór r= -1 signifika korelasaun
negativu; r=0 signifika laiha korelasaun; no r = 1 signifika korelasaun forte
liu.
Alende ne’e atu hatene signifikante koefisiente korelasaun,
bele mós koko uza t ho fórmula:

Mak
hatudu: t = Valór kalkula
husi kalkulasaun
r =
Koefisiente korelasaun
n = Totál respondente, (Sugiyono, 2008:250)
Tuir Sugyiono (2007) manual atu fó interpretasaun
koefisiente korelasaun hanesan tuir mai:
Tabela
3.1 Interprestasaun Koefisiente Korelasaun valór r
|
Intervalu
Koefisiente
|
Kategori
|
|
0,08 –
1,000
|
ForteLiu
|
|
0,06 –
0,799
|
Forte
|
|
0,40
- 0,599
|
Ladun
Forte
|
|
0,20 –
0,399
|
La Forte
|
|
0,00 –
0,199
|
La
Forte Liu
|
3.7.3.Analiza Regresaun Simples
Atu hatene influénsia entre rendimentu inan-aman ho
interese estudu alunu, maka uza fórmula ekuasaun linear simples hanesan :
Y = a + bx
Iha
ne’ebé: y = Sujeitu iha variable dependente ne’ebé halo predisaun
ona
a = Valor konstante
(x = 0)
b = Koefisiente
Regresaun
x = Sujeitu husi
variable independente, (Sugiyono, 2008:270)
Aleinde ne’e atu buka valór a no b uza fórmula hanesan tuir
mai ne’e:
Iha ne’ebé:
r =
Koefisiente korelasaun
n = Totál dadus ou amostra
∑x = Totál valór husi variável (X)
∑y = Totál valór husi variável (Y)
∑x2 = Totál Kuadradu valór sira husi variável
(X)
∑y2 = Totál Kuadradu valór sira husi variável
(Y)
∑xy = Totál rezultadu multiplikasaun husi valór
sira variável X n Y,
(Sugiyono,2008:272).
3.7.4.Koefisiente
Determinante
Koefisiente determinante uza atu hatene boot ka ki’ik valór
kontribuisaun variável X ba iha variável Y bele termina uza fórmula koefisiente
determinasaun hanesan tuir mai ne’e: KD= r2 x 100%
Mak hatudu :
KD = Valor
Koefisiente determinante
r = valor koefisiente korelasaun, (Sugiyono,
2005:250)
KAPÍTULU
IV
REZULTADU
PESKIZA NO DISKUSAUN
4.1. Perfíl
Fatin Peskiza
4.1.1.Istória Eskola Nian
Peskiza ne’e
peskizadór hili Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Númeru Cinco
de Bobonaro maka sai hanesan fatin peskiza.Eskola ne’e nia naran kompletu maka
Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Número Cinco De Bobonaro no
naran ne’ebé utiliza iha dokumentu legal sira hanesan diploma maka ESP. No. 03
Bobonaro.
Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Número
Cinco De Bobonaro hanesan eskola públika ne’ebé harii iha tinan 2006 husi grupu
intelektuál no apoiu másimu husi autoridade no komunidade Distrito Bobonaro. No
iha tinan dahuluk prosesu aprendizajen no administrasaun hotu hala’o no utiliza
fatin SMPK St. Agustinho Bobonaro durante periodu tinan ida. Nune’e iha tinan
2006 ne’e duni maka governu Timor-Leste aloka orsamentu liu husi programa PDL
(Programa DezenvolvimentuLokál) atu hadi’ak ka rehabilita konstrusaun Uma
Cavalaria No.05 de Bobonaro ne’ebé husik hela iha tempu Portugés. Relasiona ho
fatin ne’ebé rehabilita ne’e iha sala 4 de’it maka autoridade eskola buka dalan
no halo koordenasaun ho ensino báziku hodi utilize aula Ensino báziku Dom
Caileto ninian. Ho limitasaun hotu
ne’ebé iha maka obrigatóriamente
mestre/a sira hanorin nakonu ho kometimentu no sentimentu tuir kondisaun no
kapasidade ne’ebé iha. Diretór eskola ba dahuluk maka Sr Juvencio de Jesus
Tabela
Tuir mai ne’e hatudu lista naran substituisaundiretór eskola husi tinan
2006-2015
Tabela
4.1. Substituisaun Diretór Eskola
|
No
|
Naran Diretór Eskola
|
Asume Kargu
|
|
1
|
Juvencio
de Jesus
|
2006
– 2007
|
|
2
|
Arnaldo
Santos
|
2007
– 2009
|
|
3
|
Felisberto
da Silva
|
2009-
até agora
|
|
Referénsia; ES No.03 Bobonaro
|
||
4.1.2.Vizaun
no Misaun Eskola
Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Número
Cinco De Bobonaro hanesan eskola públiku ida ne’e harii ho ninia vizaun ne’ebé
deside ka sai ponte atu bele termina maka hanesan “Hanoin, Buka, Hatene no Serbí).
4.1.3.Kondisaun
Geográfika
Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Número
Cinco De Bobonaro nia lokalidade iha Suku Bobonaro, Sub-Distrito Bobonaro, Munisipiu
Bobonaro ne’ebé parte loromonu ho uma Sede Suku Bobonaro, fronteira Leste besik
ho uma ex. Postu polísia no monumentu, area súl fronteira ho Sr. inspector
Filipe de Jesus no F-FDTL nia residénsia nune’e parte norte fronteira ho uma
komunidade Bobonaro.
4.1.4.Infrastrutura
Fíziku
Rezultadu observasaundurante peskiza no dokumentu hirak
ne’ebé maka peskizadór hetan husi parte estrutura responsabilidade sira kona-ba
infrastrutura ne’ebé eskola ne’e iha maka hanesan iha tabela tuir mai:
|
Tabela
4.2. Infrastrutura eskola
|
||
|
No
|
Infrastrutura
|
Totál
|
|
1.
|
Edifísiu eskola
|
2
|
|
2.
|
Sala de aula
|
8
|
|
3.
|
Eskritóriu
|
1
|
|
5.
|
Sanitasaun (Sentina
kuartu 2)
|
1
|
|
6
|
Kampu football
|
1
|
|
7
|
Kampu volleyball
|
1
|
Referénsia;
Dadus husi seksaun logistika & administrasaun
4.1.5.Karakteristika
Mestre sira
1. Nivel
Edukasaun
Nivel edukasaun
mestre/a sira ne’ebé hanorin iha Ensino Secundário Público No.03 Companha
Cavalaria Número Cinco De Bobonaro tinan hanorin 2015 maka hanesan tuir mai:
Tabela 4.3 Mestre Sira
Nia Nivel Edukasaun
|
No
|
Nivel Edukasaun
|
Totál
|
%
|
|
1
|
Licenciatura
|
Na’in
13
|
65
%
|
|
2
|
Diploma
|
Na’in
5
|
25
%
|
|
4
|
Sekundáriu
|
Na’in
2
|
10
%
|
|
Totál
|
Na’in 20
|
100 %
|
|
|
|
Referénsia; Dadus administrasaun, 2015
|
||
Husi dadus iha leten hatudu katak mestre/a sira ne’ebé ho
nivel edukasaun Licenciatura hamutuk ema na’in 13 ka 65%, Diploma hamutuk ema
na’in 5 ka 25% no remata ensinu sekundáriu hamutuk na’in 2 ka 10%.
2. Estatutu
Tuir dadus administrasaun eskola ne’ebé eskola ne’e fó ba
peskizadór kona-ba estatutu mestre/a sira iha EnsinoSecundário Público No.03
Companha Cavalaria Número Cinco De Bobonaro tinan hanorin 2015 maka hanesan iha tabela tuir mai:
Tabela
4.4. Estatutu
|
No
|
Pozisaun
|
Totál
|
%
|
|
1
|
Permanente
|
Na’in 17
|
85 %
|
|
2
|
Kontratadu
|
Na’in 3
|
15 %
|
|
3
|
Voluntáriu
|
Na’in 0
|
0 %
|
|
Totál
|
Na’in 20
|
100 %
|
|
|
Referénsia; Dadus husi
seksaun logistika& administrasaun
|
|||
Husi tabela iha leten, hatudu katak mestre ne’ebé ho
estatutu funsionariu permanente hamutuk ema na’in 17 ka 85% kompara ho mestre kontratadu
hamutuk ema na’in tolu ka 15% no voluntáriu laiha.
3. Sexu
Sexu mestra/a sira ne’ebé hanorin iha EnsinoSecundário
Público No.03 Companha Cavalaria Número Cinco De Bobonaro tinan hanorin 2015
maka hanesan tuir mai ne’e:
Tabela
4.5. Sexu
|
No
|
Sexu
|
Totál
|
%
|
|
1
|
Mane
|
Na’in 20
|
100%
|
|
2
|
Feto
|
Na’in 0
|
0.000%
|
|
Totál
|
Na’in 20
|
100%
|
|
Referénsia; Dadus husi seksaun logístika &
administrasaun
Husi tabela iha leten, hatudu kona-ba mestre sira ne’ebé
hanorin iha EnsinoSecundário Público No.03 Companha Cavalaria Número Cinco De
Bobonaro tinan hanorin 2015 ho sexu mane hamutuk ema na’in 20 ka 100% no sexu
feto laiha.
4.1.6.Karakteristika
Respondente
1.
Sexu Respondente
Alunu klase 110Anu
iha EnsinoSecundário Público No.03 Companha Cavalaria Número Cinco De Bobonaro
tinan hanorin 2015 ne’ebé sai respondente bazeia ba sexu maka hanesan iha
tabela tuir mai:
Tabela 4.6. Sexu
Respondente
|
No
|
Sexu
|
Totál
|
%
|
|
1
|
Mane
|
Na’in 14
|
41%
|
|
2
|
Feto
|
Na’in 20
|
58%
|
|
Totál
|
Na’in 34
|
100%
|
|
|
Referénsia; Dadus husi
seksaun logístika & administrasaun
|
|||
Tabela iha leten hatudu katak respondente ne’ebé ho sexu
mane hamutuk ema na’in 14 ka 41% no feto hamutuk ema na’in 20 ka 58%.
2.
Idade Respondente
Alunu iha Ensino Secundário Público No.03 Companha
Cavalaria Número Cinco De Bobonaro tinan hanorin 2015 ne’ebé sai respondente
bazeia ba tinan ita bele hare iha tabela hanesan tuir mai ne’e:
Tabela
4.7. Totál Idade
|
No
|
Sexu
|
Totál
|
%
|
|
1
|
Tinan 15-16
|
Na’in 5
|
14,70%
|
|
2
|
Tinan 17-18
|
Na’in 22
|
64,70 %
|
|
3
|
Tinan 19-20
|
Na’in 5
|
14,70%
|
|
4
|
Tinan ≥ 22
|
Na’in 2
|
5,9 %
|
|
Totál
|
Na’in 34
|
100%
|
|
|
Referénsia; Rezultadu Elaborasaun Peskizadór
|
|||
Bazeia
ba tabela iha leten hatudu katak Respondente ne’ebé ho idade tinan 15-16
hamutuk ema na’in 5 ka 14.7%, idade tinan 17-18
hamutuk ema na’in 22 ka 64.7%, idade tinan 19-20 hamutuk ema na’in 3 ka
14.7% no idade tinan ≥ 22 hamutuk ema na’in 2 ka 5.9%.
3.
Relijiaun
Tuir dadus ne’ebé maka peskizadór halibur iha Ensino
Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Número Cinco De Bobonaro tinan hanorin 2015 kona-ba respondente bazeia ba relijiaun
mak hanesan iha tabela tuir mai;
Tabela
4.8. Relijiaun
|
No
|
Relijiaun
|
Totál
|
%
|
|
1
|
Katólika
|
Na’in 34
|
100%
|
|
2
|
Islámika
|
Na’in 0
|
0,00 %
|
|
3
|
Protestante
|
Na’in 0
|
0,00 %
|
|
4
|
Nst
|
Na’in 0
|
0,00 %
|
|
Totál
|
Na’in 34
|
100%
|
|
|
Referénsia; Rezultadu Elaborasaun Peskizadór
|
|||
Husi
tabela iha leten hatudu katak respondente hotu ho relijiaun katólika hamutuk
ema na’in 34 ka 100% no relijiaun seluk laiha.
4.2.
Teste Instrumentu
Dadus ne’ebé peskizadór hetan iha peskiza ne’e, maka ho
maneira distribui kestionáriuhamutuk item 30 ne’ebé kompostu husi item 15
kona-ba rendimentu inan-aman (Variável X) no item 15 kona-ba Interese estudu alunu
(Variável Y) ba respondente/amostra hamutuk ema na’in 34.
Atu bele fó informasaun kona-ba rendimentu inan-aman ba
interese estudu alunu110Anu CT Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Númeru
Cinco de Bobonaro Munisipiu Bobonaro tinan hanorin 2015.Dadus ne’ebé hetan
bazeia ba kestionáriu hirak ne’ebé distribui ho totál númeru 30 kompostu husi variável
dependente no independente ne’ebé konsege distribui ba respondente hamutuk ema
na’in 34 ho valór ba kada númeru kestionáriu maka aseita liu (5), aseita (4), ladún
aseita (3), la aseita (2), no la aseita liu (1).
4.2.1.Teste Validade
Teste
validade uza atu sukat válidu ka la válidu item ruma ne’ebé iha kestionáriu.Kestionáriuida
válidu bainhira item ne’e bele fó sai ka hatudu buat ruma ne’ebé bele sukat
husi kestionáriu ne’e. Atu sukat validade kada item uza fórmula rsura ne’ebé komparaho rtabela (r product moment). Karik rsura>
rtabela, ho tarefa signifikante 0.05 no nia valór pozitivu maka item
refere kategoria válidu (Imam Ghozali, 2006:45). Teste ne’e halo ho uza Programa SPSS Versaun 16.0. hanesan iha tabela tuir mai:
Tabela 4.9. Teste Validade Rendimentu Inan-aman (Variável
X)
|
No. Item
|
rrura
|
rtabela
|
Signifikante
|
Desizaun
|
|
1
|
0.348
|
0.339
|
0.044
|
Válidu
|
|
2
|
0.362
|
0.339
|
0.035
|
Válidu
|
|
3
|
0.342
|
0.339
|
0.048
|
Válidu
|
|
4
|
0.515
|
0.339
|
0.002
|
Válidu
|
|
5
|
0.555
|
0.339
|
0.001
|
Válidu
|
|
6
|
0.454
|
0.339
|
0.007
|
Válidu
|
|
7
|
0.462
|
0.339
|
0.006
|
Válidu
|
|
8
|
0.415
|
0.339
|
0.015
|
Válidu
|
|
9
|
0.412
|
0.339
|
0.015
|
Válidu
|
|
10
|
0.370
|
0.339
|
0.031
|
Válidu
|
|
11
|
0.460
|
0.339
|
0.006
|
Válidu
|
|
12
|
0.410
|
0.339
|
0.016
|
Válidu
|
|
13
|
0.410
|
0.339
|
0.016
|
Válidu
|
|
14
|
0.411
|
0.339
|
0.016
|
Válidu
|
|
15
|
0.411
|
0.339
|
0.016
|
Válidu
|
Referénsia: Rezultadu Output SPSS, 2015
Bazeia ba rezultadu output SPSS iha leten
hatudu katak item hotu kona-ba variável independente (rendimentu inan-aman)
ne’ebé uza korelasaun bivariate person (corelation
person product moment) ho tarifa signifikante parte rua ho valór <0.05.
no rezultadu kompara ho rtabela buka iha signifikante 5%, ho valór rtabela
ba respondente (n=34) mak = 0.339. Tanba ne’e foti konkluzaun katak item variável
independente (Rendimentu Inan-aman) husi 1-15 válidu hotu tanba valór rezultadu
rsura boot liu rtabela (>0,339)
Tabela 4.10: Rezultadu Teste Validade Variável Y
|
No. Item
|
rsura
|
rtabela
|
Signifikante
|
Observasaun
|
|
1
|
0.457
|
0.339
|
0.007
|
Válidu
|
|
2
|
0.463
|
0.339
|
0.006
|
Válidu
|
|
3
|
0.499
|
0.339
|
0.003
|
Válidu
|
|
4
|
0.381
|
0.339
|
0.026
|
Válidu
|
|
5
|
0.369
|
0.339
|
0.032
|
Válidu
|
|
6
|
0.479
|
0.339
|
0.004
|
Válidu
|
|
7
|
0.376
|
0.339
|
0.029
|
Válidu
|
|
8
|
0.362
|
0.339
|
0.035
|
Válidu
|
|
9
|
0.341
|
0.339
|
0.048
|
Válidu
|
|
10
|
0.477
|
0.339
|
0.004
|
Válidu
|
|
11
|
0.341
|
0.339
|
0.049
|
Válidu
|
|
12
|
0.391
|
0.339
|
0.022
|
Válidu
|
|
13
|
0.372
|
0.339
|
0.030
|
Válidu
|
|
14
|
0.344
|
0.339
|
0.047
|
Válidu
|
|
15
|
0.381
|
0.339
|
0.026
|
Válidu
|
Referénsia: Rezultadu Output SPSS, 2015
Bazeia ba rezultadu output SPSS iha leten
hatudu katak teste validade ba variável dependente (rendimentu inan-aman) ne’ebé uza korelasaun
bivariate person (Corelation Person
Product Moment) ho tarifa signifikante parte rua ho vallor <0.05 no
rezultadu kompara ho rtabela buka iha signifikante 5%, ho valór rtabela
ba respondente (n) 34 mak= 0.339. Tanba ne’e, foti konkluzaun katak hotu
kada item husi variável independente (Interese Estudu) husi 1-15 válidu, tanba
valór rezultadu rsura boot
liu rtabela = 0,339.
4.2.2.
Teste
Reliabilidade
Teste reliabilidade maka instrumentu atu sukat kestionáriu
ruma ne’ebé mak indikadór husi kada variável.Kestionáriu ruma hanaran reliabel
ka konfia bainhira resposta ba pergunta sira ne’e konsistente ka konfia.Variável
hanaran reliabel ka konfia kuandu valór alpha boot liu 0.60, se karik menus
husi 0,60 maka la reliabel, (Imam Ghozali, 2005:41).
Teste
reliabilidade uza programa SPSS versaun
16.0, rezultadu teste reliabilidade husi variável rua hanesan tuir mai
ne’e:
Tabel 4.11: Rezultadu Teste Reliabilidade Variável X no Y
|
Variável
|
rAlpha
|
Padraun
|
Signifikante
|
Desizaun
|
|
X
|
0.643
|
0,60
|
0.000
|
Reliabel
|
|
Y
|
0.620
|
0,60
|
0.000
|
Reliabel
|
Referénsia;
Rezultadu Out put SPSS, 2015
Bazeia ba rezuladu tabela iha leten, katak
valór alpha husi indikadór hotu variável rendimentu inan-aman (X), no interese estudu alunu
(Y) boot liu 0,60 ho valór probabilidade
0,000 ka < 0,05, tanba ne’e hatudu kada indikadór ba pergunta ka deklarasaun
husi variavél rua (variavél X no Y) reliabel ka konfia hotu atu nune’e bele uza
hodi ba analiza kontinuasaun.
4.3.
Rezultadu Analiza Dadus
4.3.1.Analiza Deskripsaun Estatístika
Iha peskiza ne’e
rezultadu deskrisaun estatístika ba elaborasaun ka esplikasaun impaktu sira
ne’ebé relevante problema sira hanesan kalkulasaun husi programa SPSS Versaun 16,0for windows, hatudu katak kalkulasaun
estatístika entre variável X no variável Y, hanesan iha tabela tuir mai:
Tabel 4.12:
Analiza Deskriptivu Estatístika
|
Descriptive
Statistics
|
|||||
|
|
N
|
Minimum
|
Maximum
|
Mean
|
Std. Deviation
|
|
X
|
34
|
43
|
70
|
61,94
|
5,820
|
|
Y
|
34
|
37
|
65
|
55,47
|
6,748
|
|
Valid N (list wise)
|
34
|
|
|
|
|
Bazeia
ba rezultadu Output SPSS iha leten, hatudu katak valór mínimu husi variávelindependente (X) = 43, valór másimu = 70, valór média =
61,94 no divizaun estandarte= 5,820. Nune’e mós valór mínimu husi variável
dependente = 37, valór másimu = 65, valór = 55,47 ho divizaun estandarte =
6,748.
4.3.2.Analiza
Asumsaun Klásiku
1.
Normalidade
Teste normalidade mak atu haré iha valór residual ne’ebé distribui normal
ka lae. Teste normalidade ne’e koko uza normal
P-plot. Karik maka pontuasaun hirak ne’e namkari no tuir loos liña diagonál
maka modelu regresaun tuir duni asumsaun normalidade.
Dezeñu 4.1: Rezultadu Teste Normalidade
Referénsia: Rezultadu Output SPSS 2015
Relasiona ho dezeñu iha leten ne’ebé hatudu katak
pontuasaun hirak ne’e namkari no la’o tuir liña diagonál. Tanba ne’e modelu
ne’e tuir duni kritéria asumsaun normalidade, no bele utiliza atu halo
predisaun.
2. Heteroskedastisidade
Teste heteroskedastisidade uza atu hatene iha ka laiha
asumsaun klásiku heteroskedastisidade katak variedade husi residual ba kada
observasaun modelu regresaun hotu.Kritéria husi modelu regresaun mak labele iha
sinál heteroskedastisidade. Karik iha polaridade ruma, hanesan pontu sira ne’e butuk
malu forma polaridade ruma ne’ebé hatudu hanesan (laloran, mahar no sa’e malu),
maka akontese heteroskedastisidade, maibé karik laiha polaridade ne’ebé klaru,
hanesan naklikar iha leten no iha okos husi valór 0 iha sikun Y, maka la
akontese heteroskedastisidade.
Dezeñu 4.2: Rezultadu Heteroskedastisidade
Referensia: Rezultadu Out put SPSS, 2015
Husi dezeñu
rezultadu output iha leten, hatudu pontu sira ne’e forma polaridade ne’ebé
klaru, no pontu hirak ne’e naklikar iha leten no kraik husi valór 0 husi Y.
tanba ne’e halo konkluzaun katak la akontese keteroskedastisidade iha modelu
regresaun.
4.3.3.Korelasaun
Simples
Analiza korelasaun simples (Bivariate Correlation) uza atu hatene
relasaun ne’ebé akontese entre variável rendimentu inan-aman ho interese estudu
alunu. Koefisiente korelasaun simples hatudu relasaun ne’ebé akontese husi variável
rua ne’e mak hanesan tuir mai ne’e:
|
Tabel 4.13:
Rezultadu Korelasaun Husi Variável Rua
Correlations
|
|||
|
|
|
Rendimentu
inan-aman
|
Interese Estudu
|
|
Rendimentu
Inan-Aman
|
Pearson Correlation
|
1
|
0.633
|
|
Sig. (2-tailed)
|
|
0.000
|
|
|
N
|
34
|
34
|
|
|
Interese Estudu
|
Pearson Correlation
|
0.633
|
1
|
|
Sig. (2-tailed)
|
0.000
|
|
|
|
N
|
34
|
34
|
|
|
Correlation is significant at the 0.01 level (2-tailed).
|
|||
Referénsia:Rezultadu Out put SPSS, 2015
Bazeia ba output SPSS iha leten, hatudu
katak korelasaun entre rendimentu inan-aman ho interese estudu alunu = 0.633.
Valór ne’e hatudu iha relasaun entre rendimentu inan-aman ho interese estudu alunutanba valór rsura = 0,633 boot liu rtabela
no valór probabilidade 0.000. Valór ne’e hatudu katak iha relasaun entre variável
X no variável Y ho kategoria forte.Signifika katak kuandu rendimentu inan-aman
di’ak mak interese alunu nia atu estuda mós sei di’ak maibé kuandu rendimentu
inan-aman nia mínimu mak interese alunu mós sei mínimu.
4.3.4. Analiza Regresaun Linear Simples
Analiza regresaun linear simples uza atu siik akontesimentu ruma ne’ebé
akontese nune’e bele antisipa iha futuru. Hafoin atu hatene relasaun no influénsia
entre variável X ba iha variável Y. Tuir mai ne’e hanesan rezultadu analiza
regresaun simples husi programa SPSS versaun 16,0 for windows.
Tabela 4.14: Rezultadu analiza regresaun simples
|
Coefficients
|
||||||
|
Model
|
Unstandardized
Coefficients
|
Standardized
Coefficients
|
T
|
Sig.
|
||
|
B
|
Std. Error
|
Beta
|
||||
|
1
|
(Constant)
|
10.038
|
9.873
|
|
1.017
|
0.317
|
|
x
|
0.733
|
0.159
|
0.633
|
4.621
|
0.000
|
|
|
a. Dependent Variable: y
|
||||||
Referénsia:Rezultadu Out put SPSS, 2015
Bazeia ba
rezultadu ne’ebé mensiona iha tabela, hatudu katak valór ekuasaun regresaun
linear simples maka Y=10,038+0,733X. Interpretasaun husi modelu iha leten maka:
1.
Valór konstanta 10.038 hatudu katak, karik valór variável rendimentu inan-aman (X)
laiha ka mamuk (zero), maka interese estudu alunu nia = 10,038.
2.
Valór koefisiente rendimentu inan-aman (X) maka 0,733, karik koefisiente ne’e valór positivu
ne’e konklui katak influénsia rendimentu inan-aman ba interese estudu alunu
positivu, signifika katak bainhira fatór rendimentu inan-aman aumenta aas, maka
aumenta aas mós interese estudu alunu. Valór koefisiente ne’e halo konkluzaun
katak, karik fatór rendimentu inan-aman aumenta, maka valór interese estudu alunu
sei aumenta sa’e ho valór 0,733, ho asumsaun variável libre seluk konstanta
(permanente).
4.4.
Prova T
Teste ne’e uza atu hatene kona-ba iha ka lae influénsia variável
independente (X) ba iha variável dependente (Y).Signifikante katakinfluénsia
ne’ebé akontese bele ba populasaun (Bele zeneraliza). Husi rezultadu analiza
kona-ba influénsia bele hare iha tabela tuir mai:
Tabela 4.15: Valór tSura no ttabela
|
Model
|
Unstandardized coefficients
|
Standardized Coefficients
|
tsura
|
ttabela
|
Sig
|
||
|
B
|
Std. Error
|
Beta
|
|||||
|
1
|
(Constant)
|
10.038
|
9.873
|
|
1.017
|
2,037
|
0.317
|
|
X
|
0.733
|
0.159
|
0.633
|
4.621
|
|
0.000
|
|
|
a. Dependent Variable: Y
|
|||||||
Iha mós lala’ok
sira teste ipoteza ne’e maka hanesan tuir mai:
Io: ¹ 0, signifika; iha influénsia signifikante
entre rendimentu inan-aman ba interese estudu alunu110 Anu CT Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Númeru
Cinco de Bobonaro Munisipiu Bobonaro tinan hanorin 2015.
Ia: = 0, signifika; laiha influénsia ne’ebé signifikante entre rendimentu
inan-aman ba interese estudu alunu110 Anu
CT Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Númeru Cinco de Bobonaro Munisipiu Bobonaro tinan hanorin 2015.
Nivel
signifikante uza a = 5% (signifikante 5% ka 0,05 maka medida estandarte ne’ebé
dala barak uza iha peskiza), tanba ne’e hatudu katak valór ttabela =
2.037 husi tabela distribuisaun ttabela (df=n-k-1).
Rezultadu analiza
ba prova T hatudu valór tsura boot liu ttabela (4.621>2.037), signifika rejeitaipoteze
mamuk no aseita ipoteze alternativa. Ida ne’e hatudu katak iha duni influénsia
ne’ebé signifikante no pozitivu entre variável rendimentu inan-aman (X) ho
interese estudu alunu (Y). Atu klaru liu bele haree iha dezeñu tuir mai:
Dezeñu 4.3: Ipoteza Kurva Simu No
Rezita
|
||||
|
||||
Bazeia ba dezeñu
iha leten hatudu valór tsura = 4,621 no ttabela = 2,037 tanba ne’e simu
ipoteze alternativu no rejeita ipoteze mamuk, signifika katak iha influénsia
ne’ebé signifikante entre rendimentu inan-aman ho interese estudu alunu.Nune’e iha kazu
ida ne’e bele konklui katak rendimentu inan-aman fó duni influénsia ba interese
estudu alunu.
4.4.1.Teste Korelasaun no Determinante
Atu justifika ipoteza teste korelasaun no determinante uza r mak atu koko
signifikasaun koefisiente korelasaun determinante. Rezultadu teste r hanesan ho
kalkulasaun programa SPSS for windows versi 16.0 hanesan tuir mai ne’e:
Tabela 4.16: Koefisiente Korelasaun No Determinante
|
Model Summary
|
||||
|
Model
|
R
|
R Square
|
Adjusted R Square
|
Std. Error of the
Estimate
|
|
1
|
0.633
|
0.400
|
0.382
|
5.306
|
|
a. Predictors: (Constant), Rendimentu Inan-aman
b. Dependent Variável: Interese Estudu
|
||||
Referénsia:Rezultadu Out put SPSS, 2015
Tabela modelu sumariu iha leten esplika
kona-ba valór korelasaun/relasaun (R) no koefisiente determinasaun (R2)
= 0,633 no esplika ninia persentase influénsiavariável rendimentu inan-aman (X)
ba variável interese estudu alunu (Y) ne’ebé temi ho koefisiente determinasaun
ne’ebé hanesan rezultadu husi kuadradumente R. Husi rezultadu output ne’e hetan valór koefisiente (R2) maka
0,400 ne’ebé iha defenisaun katak kontribuisaun rendimentu inan-aman ba
interese estudu alunu ho valór 0.400 ka 40%, no restu 60% interese estudu alunu
hetan influénsia husi fatór internál no eksternal seluk ne’ebé la analiza iha
peskizane’e.
4.5.
Diskusaun
Bazeia ba rezultadu analiza dadus peskiza utilizasaun
programa versaun 16,0 for windows hatudu katak korelasaun entre rendimentu
inan-aman ho interese estudu alunu110 Anu
CT Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria Númeru Cinco De Bobonaro
hatudu valór koefisiente regresaun pozitivu ho valór = 0.633. Valór ne’e hatudu
iha relasaun entre rendimentu inan-aman ho interese estudu alunutanba rsura = 0,633 boot liu rtabela
no valór probabilidade 0.000. Valór ne’e hatudu katak iha relasaun entre variável
X no variável Y ho kategoria forte. Ho nune’e hatudu katak relasaun ne’ebé iha
pozitivu no forte entre variável rendimentu inan-aman ho interese estudu alunu.
Tanba ne’e, fatór rendimentu inan-aman ne’e, kuandu di’ak interese estudu alunu
mós sei di’ak, nune’e mós karik maka rendimentu inan-aman menus maka interese
estudu alunu sei menus. Nune’e mós la’ós inan-aman riku ka kiak de’it maka iha
interese estudu ne’ebé ladi’ak maibé hanoin
hirak ne’e hotu hatudu konteúdu jerál ida katak rendimentu inan-aman di’ak maka
interese estudu sei sai di’ak.
Analiza regresaun linear simples ho valór ekuasaun Y=10.038
+ 0.733x. Ida ne’e hatudu iha duni influénsia ne’ebé linear entre variável X no
variável Y. Husi parte seluk, hatudu katak rendimentu inan-aman fó influénsia
ne’ebé signifikante no pozitivu ba interese estudu alunu110 Anu CT Ensino Secundário Público No.03 Companha Cavalaria
Númeru Cinco De Bobonaro, iha ne’ebé
valór tsura = 4.621 boot liu ttabela, ho nivel
signifikante 0.000. Tanba ne’e rendimentu inan-aman menus, maka interese estudu
alunu sei menus mós.
No rezultadu Analizasaun koefisiente determinasaun hatudu
valór R2 maka 0,400 ka 40% signifika influénsia rendimentu inan-aman
ba iha interese estudu alunu ho valór
40% aléinde ne’e restu 60% husi variávelinterna no eksternu hanesan motivasaun,
fasilidade, ambiente eskola no seluk-seluk tan ne’ebé la analiza iha peskiza
ne’e. ho ida ne’e bele hatudu katak estudante balun ne’ebé rendimentu inan-aman
diak maibe interese atu estuda la dun masimu tan de’it sira nia sentimentu
katak sira hakarak atu goja de’it buat ne’ebé inan-aman hetan. Maibé estudante
ne’ebé rendimentu inan aman ne’ebé ladun di’ak ka minimu oan sira nia interese
maka’as atu estuda hodi hetan prestasaun ne’ebé di’ak atu nune’e bele akaba
lalais sira nia estudu. Tanba ne’e, interese estudu estudante sei diak la’ós
de’it tanba rendimentu inan-aman maibe hetan mos influensia husi fatór seluk
ne’ebé sei la esplika no analiza iha peskiza ida ne’e.
Tuir Masri Singarimbun no Sofyan Efendi (1995) esplika
katak, rendimentu mak deskrisaun ne’ebé klaru liu kona-ba pozisaun ekonomia
família iha sosiedade.Interese estudu edukasaun labarik nian influénsia husi
rendimentu família.Edukasaun sai susesu ho di’ak ho apoiu fasilidade família
ne’ebé di’ak sei la fó problema ne’ebé signifikante ba labarik.Oportunidade atu
estuda, atu aumenta ninia talenta no abilidade sira.
Nune’e mós Abdul Azis (2013) katak karik rendimentu
Inan-Aman barak, maka sira bele aloka rendimentu balu ba oan sira nia
edukasaun, maibé karik rendimentu Inan-Aman uitoan ka nato’on maka sira sei tau
liu edukasaun iha sorin no fó importánsia liu atu nesesita nesesidade
loro-loron ka nesesidade seluk ne’ebé importante liu duke edukasaun.
Relasiona ho rezultadu ne’ebé apoiu ho hanoin iha leten
halo konkluzaun katak, fatór determinante atu hetan interese estudu ne’ebé
di’ak maka rendimentu inan-aman mós tenke di’ak, tanba inan-aman maka sai autór
atu buka finanseiru hodi bele fasilita fasilidade sira ka nesesidade estudu
ninian iha uma, no prepara kondisaun hotu tantu relasaun ho edukasaun formál,
nonformál ka informal. Tanba ne’e rendimentu inan-aman tenke sai sufisiente hodi
nesesita nesesidade alunu no inan-aman mak pesoál sira ne’ebé direta hamutuk ho
alunu.
LIA MAKTAKAN
5.1
Konkluzaun
Bazeia ba rezultadu peskiza ida ne’e, halo konkluzaun katak
rezultadu ne’ebé teste husi Programa SPSS
For windows Versaun16,0 identifika katak valór koefisiente korelasaun rendimentu
inan-aman (X) hovariável interese estudu alunu (Y) hamutuk 0,633 (rxy =
0,633) ho kategoria forte, valór kontribuisaun Variável X ba variavel mak 40%
depois restu 60% hala’o husi variável seluk ne’ebé la analiza iha peskiza ida
ne’e. Iha parte seluk,konparasaun valór tsura ho ttabelahatudu katak vaor tsura=
4.621 boot liuttabela2.037 ho nivel signifikansia 0,000,
tanba ne’e, konklui katak iha duni influénsia ne’ebé pozitivu no signifikante
entre variável rendimentu
inan-aman (X) ba interese estudu alunu iha Ensino Secundário Público No.03
Companha Cavalaria Número Cinco De Bobonaro tinan letivu 2015
5.2. Sujestaun
Relasiona
ba rezultadu hirak ne’ebé peskizadór esplika tiha ona iha leten, maka hakarak
sujere de’it katak
1.
Mestre
sira no inan-aman tenke iha liña komunikasaun no koordenasaun atu nune’e bele
hasa’e interese estudu.
2.
Hein
katak alunu hotu haka’as an hodi hasa’e interese ne’ebé aas hodi aprende no
tuir lisaun hotu.
3.
Ba
inan-aman, hafoin peskiza ida ne’e hein katak inan-aman prepara ka kria
kondisaun ba oan sira, atu oan sira bele estuda ho kondisaun ne’ebé hakmatek no
interesadu.
4.
Ba
alunu sira hotu, atu bele iha interese estudu no la presiza tenke iha
rendimentu inan-aman ne’ebé di’ak maibé esforsu an atu asesu ba kada kualker
fatin ne’ebé bele ajuda ita iha estudu.
BIBLIOGRÁFIA
Arikunto,
Suharsimi. 2006. Prosedur Penelitian Suatu Pendekatan Praktik. Rineka Cipta, Jakarta
Arikunto, Suharsimi. 2010. Prosedur Penelitian, Suatu Pendekatan Praktik Edisi Refisi. Rineka
Cipta, Jakarta
Arief. Budiman, 1995, Teori Pembangunan Dunia Ketiga, PT. Gramedia Pustakan Utama, Jakarta
Agus Setiawan,
2012. Pedoman Penulisan Skripsi. Fakultas Ekonomi, Universitas Negeri Yogyakarta,
Bruner
dalam Slameto 2010 : 11, Belajar dan Faktor–factor yang Mempengaruhi
Djamarah,
Syaiful B. (2011). Psikologi Belajar.
Rineka Cipta, Jakarta
Gilarso, T. 1992. Pengantar Ilmu Ekonomi
Bagian Makro. Penerbit Kanisius Yogyakarta.
Kamus Besar
Bahasa Indonesia, 2002. Departemen Pendidikan
Nasional Edisi ke-3. Balai Pustaka, Jakarta. Gramedia.
Maftukhah, 2007. Pedoman Penulisan Skripsi. Fakultas Ilmu Sosial, Universitas Negeri
Semarang.
Riduwan, 2004, Metode dan Teknik Menyusun
Tesis, Alfabeta Bandung.
Riduwan, 2010, Skala Pengukuran Variabel-Variabel
Penelitian, Alfabeta, Bandung.
Rostina, 2014. Statistika Penelitian Pendidikan. Penerbit ALFABETA, cv. Jl
gegerkalong hilir no.84 Bandung
Sugiyono, 2005, Metode Penelitian Kualitatif,
Bandung: Alfabeta.
Sugiyono, 2008. Metode Penelitian
Kunatitatif Kualitatif dan R&D. Bandung Alfabeta.
Sugiyono. 2010. Metode
Penelitian Kuantitatif Kualitatif dan R&D. Bandung Alfabeta
Sugiyono, 2012. Metode Penelitian Pendidikan (Pendekatan
Kuantitatif, Kualitatif dan R&D). Bandung: Alfabeta.
Syafrina,
2013. Jurnal CITIZENSHIP Volume 00 Nomor 00.
Siti Nachiyah, 2012. Pedoman Penulisan Skripsi. Program
Studi Pendidikan Agama Islam, Sekolah Tinggi Agama Islam Negeri Salatiga..
M. Munandar, 1996, Butgetting (perencanaan kerja, penkoordinasian kerja, dan pengawasan
kerja) edisi pertama BPFE,
Yogyakarta
Budiono 1992, Ekonomi
Makro, Seni Synopsis Pengantar Ilmu Ekonomi No.2 edisi 4, BPFE, Yogyakarta
Winardi 1992,
Manajemen prilaku organisasi,
PT.Citra Aditya Bakti, Bandung.
Suryabrata, Sumadi. 2007. Psikologi
Kepribadian. Raja Grafindo Persada, Jakarta
Djamarah, Syaiful Bahri.2000. Psikologi
Belajar. Banjarmasin : Rineka Cipta.